Er is ondertussen al meer dan een week verstreken sinds de nipte Nee-uitslag van het Ierse referendum. Het plan om de Europese Unie met het verdrag van Lissabon terug omhet juiste spoor te zetten is hiermee (voorlopig) mislukt. De reacties erop, vanuit zowel pro-Europese als eurosceptische hoek, waren bijzonder heftig.
Ik zou hierbij graag drie uitspraken van Europese leiders bespreken.
Nicolas Sarkozy, de ons allen bekende president van Frankrijk, zegt dat met de mogelijk vertraging van het verdrag van Lissabon de verdere uitbreiding van de Europese Unie niet mogelijk is.
Hij heeft overduidelijk gelijk. Momenteel functioneerde de EU onder de voorwaarden van het verdrag van Nice, vastgelegd in 2000. Het was bedoeld om de EU vlot te doen functioneren als landen uit Centraal- en Oost-Europa zouden toetreden.
Maar ondertussen toont het verdrag van Nice zijn limieten. Landen zoals Spanje en Polen hebben disproportioneel veel stemmen in de Europese raad en belangrijke wetgeving zoals laatst de richtlijn over illegale migratie moet nog bij unanimiteit genomen worden (dit komt door het zogenaamd 3 pijlersysteem, maar dit terzijde), waar het tergend lang duurt voor de beslissing uiteindelijk is, zeker als het probleem al jaren aansleept.
En juist daarom moest Europa een staatshervorming ondergaan. Om er voor te zorgen dat de EU, met nu 27 landen en een heleboel Balkanlanden en Turkije in de wachtkamer, niet vervalt in lethargie en dat zo’n belangrijke problemen krachtdadig kunnen aangepakt kunnen worden. Of om de Britse academicus Mark Leonard te citeren: ‘De Europese unie een netwerk laten zijn die erin slaagt haar leden beter te doen functioneren’.
Karel Degucht, onze recht voor de raap minister van buitenlandse zaken, zei ondertussen in Terzake dat de EU dan maar zonder Ierland moet verdergaan, of met andere woorden een EU met 2 snelheden.
Maar dat zou een erg gevaarlijk kunnen zijn. Nu heb je wel al bv Zweden en het VK die niet meedoen aan de Eurozone of Denemarken dat een opt-out heeft voor justitie en immigratie, maar dat blijft allemaal nog redelijk onschuldig. Ook heb je nu al de mogelijkheid van de versterkte samenwerking, waarbij een paar landen het voortouw nemen in verdere integratie, maar dit artikel van het verdrag is nog nooit toegepast (er is wel al mee gedreigd) en de voorwaarden ervoor zijn heel streng.
Maar een Europa à la carte, waarbij iedere lidstaat vrij zou kiezen aan welk deel van de integratie hij deelneemt, brengt ronduit de toekomst van Europa in gevaar.
Als laatste deed ook commissievoorzitter José manuel Barosso een opmerkelijke uitspraak. Hij haalde, tegen zijn gewoonte in, sterk uit naar het populisme van sommige Europese leiders.
En gelijk heeft hij. Naast bekende voorbeelden als Didier Reynders (de bouwgrond-btw), Freya Vandenbossche (de consumentengarantie) was er daarvan op de voorbije Europese top weer een mooi voorbeeld. Nicolas Sarkozy wilde op de top dat Europa stappen zou ondernemen om de BTW op brandstoffente verlagen. Dat was een mooi staaltje van demagogie, want hij wist maar al te goed dat hij een njet zou krijgen. Hij deed dat enkel zodat hij een deel van de kritiek die hij in Frankrijk krijgt kan afleiden naar de Europese Unie
